Yves Behar

Meanderend keramiek

Ontwerper Yves Behar heeft voor het eerst een keramische wastafel ontworpen. Zijn frisse blik resulteerde in een opvallende waskom, die je terugbrengt naar de natuur.

De Laufen Volta-waskom oogt wat bevreemdend door haar niveauverschillen. Maar als de kraan aan gaat en het water sierlijk, als een meanderende rivier, haar weg vindt naar beneden, maakt de verwondering plaats voor her-kenning. Het roept associaties op van een stromende rivier die uitmondt in een verborgen poeltje.
De oorsprong ligt in Oostenrijk, waar Laufen een gasgestookte keramiekoven inruilde voor een elektrisch exemplaar. Omdat de elektriciteit uit hernieuwbare bronnen komt, verloopt de productie volgens het bedrijf volledig emissievrij. Om de introductie van de 100 meter lange E-Kiln kracht bij te zetten, schakelde het bedrijf Yves Behar in, bekend om zijn duurzame ontwerpvisie. Laufen vroeg hem de eerste waskom te ontwerpen die in de nieuwe oven in productie zou gaan.
Vertraging “Tijdens mijn bezoek aan Gmunden was ik werkelijk onder de indruk van de nieuwe elektrische oven”, blikt de ontwerper terug. “Ik wilde deze innovatie van Laufen eren. Ik vond dat Volta moest verwijzen naar slimme manieren om water te besparen, zodat zowel de productie als het ontwerp als één ecosysteem konden worden beschouwd.”
“Ik wilde onderzoeken of we de ervaring van water konden vertragen”, vervolgt de ontwerper. “Voor mij biedt een eigentijdse badkamer de mogelijkheid voor een rustig en contemplatief moment, een pauze in ons hectische, drukke leven. Maar wanneer we de kraan opendraaien, stroomt het water meestal rechtstreeks van de kraan naar de afvoer. Ik vroeg me af of we de ervaring van water in onze badkamers net zo konden vertragen als in de natuur. Het antwoord vond ik door naar de natuur te kijken. Rivieren stromen langzaam wanneer de stromingsdynamiek zacht is en de rivierbeddingen meanderend zijn.”

Draaikolk 
Hij focuste zich niet op de buitenkant van de waskom, maar op de binnenkant. Zijn ontwerpbureau Fuseproject ontwierp verschillende contouren, hellingen en ‘oevers’, en testte deze met water om de snelheid en beweging van het water te observeren. Ze kwamen uit op een waskom met twee verschillende niveaus. Dit creëert niet alleen een gevoel van beweging, maar zorgt ook voor een draaikolk in het water, waarmee vuildeeltjes vanzelf naar de afvoer stromen en niet aan de randen blijven plakken.
Onbedoeld zorgde het ontwerp voor nog een ander voordeel: “Door de vormgeving van de binnenkant van de kom ontstond een kleine ophoping van water bij het afvoergedeelte. Een klein poeltje. Meteen zagen we dat dit een goede manier was om een kleine hoeveelheid water te verzamelen, in plaats van de hele wastafel te moeten vullen. Bijvoorbeeld wanneer je een klein laagje water nodig hebt om je scheermes uit te spoelen. Dit bespaart ontzettend veel water.”
De wastafel is gemaakt van het inmiddels veelbejubelde Saphirkeramik, wat de organische en sculpturale vorm van de Volta-waskom mogelijk maakt. De kom heeft een minimalistische afvoer met subtiel weggewerkte sifon, zodat het object visueel ‘zweeft’. De kom is leverbaar in standaard wit, in mat wit en mat zwart. Ook is hij verkrijgbaar in wit met een vuilafstotende coating. De waskom is zowel met als zonder kraangat te bestellen.

Duurzaam design 
Yves Behar groeide op in het Zwitserse Lausanne. Hij studeerde industrieel ontwerp in Europa en de Verenigde Staten, onder meer aan het ArtCenter College of Design in Californië. Daarna richtte hij het designbureau Fuseproject op in San Francisco, dat inmiddels ook een tak heeft in Portugal. De afgelopen vijfentwintig jaar groeide hij uit tot een invloedrijk ontwerper. Hij staat bekend om zijn innovatieve en mensgerichte design, dat naast esthetiek ook streeft naar het oplossen van ecologische en sociale problemen.
Bekend is zijn bijdrage aan het ‘One Laptop per Child’-programma. Samen met oprichter Nicholas Negroponte ontwierp hij een goedkope laptop voor kinderen in ontwikkelingslanden. Ook werkte Behar samen met de Nederlandse non-profitorganisatie The Ocean Cleanup. Van het plastic dat uit de oceanen werd gevist, ontwierp hij zonnebrillen. De opbrengst vloeide terug naar het project. En hij ontwierp de brillen voor het ‘See Better to Learn Better’-programma, dat elk jaar een half miljoen brillen verstrekt aan schoolkinderen in Mexico en Californië.
Hij werkt graag voor start-ups, maar ontwerpt ook voor bekende merken als Samsung, Herman Miller, SodaStream en L’Oréal. Behar verkent ook graag de raakvlakken tussen AI en robotica. Zo ontwierp zijn studio Fuseproject onder meer Moxie; een emotioneel intelligente robot voor kinderen. Later volgde ElliQ; een AI-metgezel voor ouderen. En voor AES Corporation ontwierp hij Maximo; een robot die zonnepanelen in de helft van de tijd en tegen de helft van de kosten installeert.

Meer van Genève 
“Als kind groeide ik op aan de oevers van het Meer van Genève”, legt Behar uit. “Water is voor mij altijd een plek van rust, opwinding en verwondering geweest. In mijn tienerjaren werd ik wedstrijdzwemmer en later werd ik windsurfer, golfsurfer en kitesurfer. Het zijn passies die ik mijn hele leven heb voortgezet. Doordat ik zoveel tijd in en op het water doorbreng, ben ik me zeer bewust geworden van de menselijke impact op de natuur en dat we moeten beschermen wat ons op deze planeet in leven houdt.”
Daarbij ziet hij een belangrijke rol weggelegd voor hem en zijn collega’s: “Tachtig procent van de duurzaamheidsbeslissingen in productontwikkeling wordt genomen tijdens de conceptfase en de vroege ontwikkelingsfase. Ontwerpers zijn juist in dat stadium het meest betrokken, dus ik zie het duidelijk als onze verantwoordelijkheid om duurzamere oplossingen te blijven creëren.”